Van schoolterrein naar nieuwe woonplek
Jarenlang stond het voormalige schoolterrein aan de Deventerschans in Nieuwegein leeg. Een plek die ooit onderdeel was van het dagelijks leven in de wijk Fokkesteeg, wachtte op een nieuwe bestemming. De gemeente Nieuwegein bracht de locatie via een ontwikkelcompetitie op de markt. Herkon zag mogelijkheden om niet alleen woningen toe te voegen, maar de plek opnieuw betekenis te geven voor de omgeving.
Het plan dat Herkon samen met Schippers Architecten maakte, werd als beste beoordeeld. De voormalige schoollocatie veranderde in een kleinschalige woonplek met zestien woningen, georganiseerd rondom een groene, gezamenlijke binnentuin. Zeven levensloopbestendige koopwoningen zijn bedoeld voor 50-plussers. Daarnaast zijn er negen sociale huurwoningen voor onder meer senioren, starters en mantelzorgers.
Die verschillende woonbehoeften bewust bij elkaar brengen, vormde een belangrijk onderdeel van het plan. Want wonen gaat niet alleen over de woning zelf. Juist de manier waarop woningen samen een plek vormen, kan bijdragen aan contact, betrokkenheid en een gevoel van thuis zijn.
Wonen en samenleven
De gezamenlijke binnentuin vormt het hart van De Groene Redoute. Het is een plek waar bewoners elkaar vanzelf kunnen tegenkomen, maar waar ook ruimte is om samen iets te doen. Herkon wilde dat gezamenlijke karakter niet alleen in de inrichting van de plek terug laten komen, maar ook in de manier waarop bewoners met elkaar omgaan.
Daarom werd het idee voor een sociaal contract geïntroduceerd. Samen met de toekomstige bewoners werden afspraken gemaakt over het gebruik van de gemeenschappelijke ruimte en de manier waarop zij met elkaar willen samenleven. Alle bewoners hebben het contract ondertekend.
Het klinkt misschien eenvoudig, maar juist die praktische afspraken kunnen verschil maken. Elkaar kennen, elkaar af en toe opzoeken en waar mogelijk iets voor elkaar betekenen. Jong en oud wonen hier bewust bij elkaar. Dat kan leiden tot kleine vormen van wederzijdse hulp, maar ook tot contact tussen mensen die elkaar anders misschien niet zo snel zouden ontmoeten.
Inmiddels zijn daarvan al voorbeelden zichtbaar. Bewoners spraken bijvoorbeeld af dat de buitenkraan van één van hen gebruikt mag worden om de gezamenlijke tuin water te geven. Ook dachten zij samen na over de erfafscheidingen en kozen zij gezamenlijk hoe deze eruit moesten zien. Het zijn kleine dingen, maar ze laten zien dat de gezamenlijke woonomgeving niet ophoudt bij de voordeur.
Ontwikkelen met de omgeving
Omdat De Groene Redoute midden in een bestaande woonwijk ligt, was een goede aansluiting op de omgeving belangrijk. De gemeente organiseerde de formele participatie rondom het bestemmingsplan. Herkon ging vervolgens met omwonenden en toekomstige bewoners in gesprek over de inrichting van de plek.
Tijdens een informatieavond konden bewoners bijvoorbeeld aangeven wat zij belangrijk vonden voor de ruimte aan de achterzijde van de woningen. Er waren verschillende mogelijkheden, waaronder een jeu-de-boulesbaan, zitelementen en een vlindertuin. Via de BouwApp konden bewoners hun voorkeur uitspreken. De jeu-de-boulesbaan kreeg uiteindelijk de meeste stemmen.
Ook tijdens de bouw bleef het contact met de omgeving belangrijk. Bewoners konden vragen en zorgen rechtstreeks delen en Herkon hield de lijnen kort. Zo werd participatie geen eenmalig moment aan het begin van het proces, maar onderdeel van de ontwikkeling en realisatie.
Samenbrengen wat nodig is
De ontwikkeling kwam tot stand in nauwe samenwerking met de gemeente Nieuwegein en Jutphaas Wonen. De woningcorporatie was al vanaf de tenderfase betrokken. Daardoor konden de wensen en aandachtspunten voor de sociale huurwoningen vroeg in het proces worden meegenomen.
Voor Herkon lag de meerwaarde juist in het bij elkaar brengen van verschillende belangen. De ambities van de gemeente, de woonwensen van toekomstige bewoners, de omgeving en de langetermijnbelangen van de woningcorporatie moesten samenkomen in één haalbaar plan.
Dat vraagt om meer dan een goed ontwerp. Het vraagt om luisteren, keuzes maken en partijen bij elkaar houden. Van de eerste plannen tot en met de oplevering bleef die gezamenlijke aanpak de basis.
Groen als onderdeel van het wonen
Ook de groene inrichting is nadrukkelijk onderdeel van de woonkwaliteit. De binnentuin vormt een groene ontmoetingsplek voor bewoners. Daarnaast zijn er groene daken, nestvoorzieningen en maatregelen voor wateropvang. Daarmee draagt de plek bij aan biodiversiteit en klimaatadaptatie, maar ook aan een prettige leefomgeving.
De duurzame ambities zijn ook in de woningen zichtbaar. De woningen zijn energieneutraal en voorzien van zonnepanelen en warmtepompen. Vijf levensloopbestendige koopwoningen zijn bovendien opgebouwd met een houten CLT-constructie. Daarmee is gekozen voor een biobased bouwmethode die past bij de ambitie om verder te kijken dan alleen de traditionele manier van bouwen.
Dat de houten casco’s van deze vijf woningen in slechts vijf werkdagen konden worden geplaatst, laat ook zien hoe duurzaamheid en daadkracht hier samenkomen. Een ambitie uit de ontwikkelfase werd vertaald naar een concrete bouwoplossing.
Een plek die uitnodigt tot contact
De Groene Redoute laat zien dat een woonontwikkeling niet alleen draait om het aantal woningen dat op een locatie past. Het gaat ook om de vraag hoe mensen zich er voelen, hoe zij de plek gebruiken en welke mogelijkheden er zijn om elkaar te ontmoeten.
Van het voormalige schoolterrein is een kleinschalige woonomgeving ontstaan waarin wonen, groen en samenleven met elkaar zijn verbonden. De bewoners krijgen een eigen woning, maar delen ook een stukje van hun leefomgeving. Juist die combinatie maakt De Groene Redoute tot meer dan een verzameling huizen.
Voor Herkon is dat de kern van gebiedsontwikkeling: niet alleen een plek ontwikkelen, maar samen met de mensen en partijen eromheen zorgen dat die plek ook daadwerkelijk gaat werken. Vandaag, maar ook voor de mensen die er morgen wonen.
